[ZHIHU] Dịch: Xi Xi | Bài dịch thuộc quyền sở hữu của dịch giả và chỉ được đăng tải tại Weibo Việt Nam, vui lòng không tự ý repost.

1.

Gia đình bình thường giáo dục con cái, gói gọn trong một chữ thôi: Ổn. Bạn không ổn định thì đứa trẻ coi như hỏng.

Tiếp theo tôi sẽ nói cho bạn biết thế nào mới là đầu tư giáo dục thực sự, thường thì ở điểm này bạn sẽ đi đường vòng vì xác định sai hướng. Bạn còn chưa hiểu rõ bản chất của giáo dục là gì mà đã bắt đầu đổ tiền vào rồi. Bạn nhìn những gia đình đổ tiền vào mà xem, đăng ký lớp học thêm như đánh trận vậy: tiếng Anh, Toán, Piano, vẽ tranh, đứa trẻ mệt đến chết đi sống lại, phụ huynh cũng mệt rã rời, cuối cùng thì sao? Chúc mừng bạn đã làm hỏng con mình.

Tại sao hỏng? Vì bạn làm ngược rồi. Đứa trẻ cần cái gì? Con bạn cần đất chứ không phải phân bón. Ngày nào bạn cũng bón phân mà đất không có thì nó lớn thế nào được? Đất chính là gia đình bạn. Công việc của bạn có ổn định không, cơm bạn nấu có ngon không, nhà bạn có hay cãi nhau không, bạn có lo âu hay không, đó chính là đất. Đến đất còn chưa làm tốt thì báo danh lớp học thêm làm gì?

Tôi nói cho bạn bí mật nuôi dạy con trong gia đình bình thường, nghe cho kỹ nhé:

Giai đoạn đầu tiên, thứ bạn cần luyện tập là gì? Đó là sự ổn định của chính bạn. Công việc của bạn ổn định không? Thu nhập ổn định không? Cảm xúc ổn định không? Bản thân bạn còn là một quả bom nổ chậm thì dạy con kiểu gì? Cảm giác an toàn của trẻ từ đâu mà có? Từ sự ổn định của bạn. Hôm nay bạn đòi chuyển nhà, mai bảo đổi việc, kia lại đòi ly hôn, con bạn có thể yên tâm học tập được không? Nó không chịu nổi, và thế là tính cách đứa trẻ sẽ có vấn đề.

Giai đoạn thứ hai, bạn sẽ đến một điểm mấu chốt khác: Bạn có thể tĩnh tâm ở bên con không? Chú ý nhé, tôi nói là tĩnh tâm chứ không phải ngồi cạnh. Nhiều phụ huynh ngồi cạnh con mà lòng nghĩ về công việc, nghĩ nợ ngân hàng, nghĩ cuộc họp ngày mai, bạn tưởng đứa trẻ không cảm nhận được chắc? Khả năng cảm thụ của trẻ mạnh hơn bạn tưởng một vạn lần. Bạn không tập trung là nó biết ngay. Bạn lo âu, nó còn lo âu hơn bạn. Bạn nôn nóng, nó học cái gì cũng không vào. Tĩnh tâm nghĩa là bạn thực sự tận hưởng thời gian bên con, không nghĩ chuyện khác, chỉ đơn thuần là trò chuyện, chơi cùng, xem con làm bài. Lúc này bạn sẽ thấy đứa trẻ bắt đầu thay đổi. Nó bắt đầu chủ động nói chuyện với bạn, chủ động học tập, hứng thú với nhiều thứ. Tại sao? Vì nó cảm nhận được sự chú tâm và tình yêu của bạn. Đó mới là cốt lõi của giáo dục, không phải tiền mà là sự chú tâm.

Giai đoạn thứ ba, bạn cần học gì? Học cách buông tay. Bạn biết thế nào là buông tay không? Là bạn không còn lo lắng từng chi tiết nhỏ của con nữa. Con thi không tốt, bạn không nổi nóng. Con không muốn tập đàn, bạn không ép. Con muốn chơi game, bạn chơi cùng con một lát. Bạn buông tay rồi, bạn biết mình nhận được gì không? Bạn nhận được sự tin tưởng của con. Trẻ tin bạn rồi, nó sẽ chủ động tìm bạn giúp đỡ, chủ động chia sẻ. Lúc đó bạn mới thực sự bắt đầu ảnh hưởng đến nó. Bạn không buông tay nghĩa là bạn đang kiểm soát, mà kết quả của kiểm soát là sự phản kháng và mối quan hệ cha mẹ con cái rạn nứt. Hãy nhìn những đứa trẻ nổi loạn ở tuổi dậy thì mà xem, chắc chắn chúng đến từ những gia đình kiểm soát.

Từ ổn định đến chú tâm rồi đến buông tay, bạn biết mình sẽ trở thành gì không? Bạn sẽ trở thành bến đỗ mà con muốn quay về nhất. Lúc đó bạn chẳng cần ép nó học, nó cũng sẽ tự học. Chẳng cần ép nó tiến lên, nó cũng tự tiến lên. Vì nó biết rằng dù gặp khó khăn gì, ở nhà luôn có người ủng hộ nó. Đây mới là đầu tư giáo dục thực sự. Thứ bạn đầu tư không phải tiền, mà là thời gian, tình cảm và một môi trường ổn định.

Bạn nghĩ mấy lớp bồi dưỡng cho trẻ cái gì? Kỹ năng? Kiến thức? Sai rồi, đó chỉ là bề nổi. Thứ thực sự ảnh hưởng đến cả đời con là gì? Là cảm giác an toàn, là sự tự tin, là lòng dũng cảm đối mặt khó khăn. Những thứ này lớp học thêm không cho được, chỉ gia đình mới cho được thôi.

Vì vậy bạn phải hiểu, gia đình bình thường dạy con, đừng so tài nguyên với người giàu. Bạn không đấu lại được, mà cũng chẳng cần thiết. Thứ bạn cần đấu là mức độ dụng tâm. Bạn dụng tâm nấu cơm, con ăn ngon, sức khỏe tốt, não bộ mới nhạy bén. Bạn dụng tâm xây dựng không khí gia đình, con tâm trạng tốt, học gì cũng nhanh. Bạn dụng tâm bầu bạn, con có cảm giác an toàn, dám thử thách, dám sai lầm. Thế là đủ rồi. Bạn làm được những điều này, con bạn đã vượt qua 80% bạn bè đồng lứa rồi. Tại sao ư? Vì hiện nay quá nhiều phụ huynh đang lo âu, đang quấy quá mù quáng. Bạn không lo âu, bạn thắng. Bạn không lo âu, bạn thắng. Bạn ổn định, bạn thắng.

Hãy nhớ, bản chất của giáo dục không phải là để trẻ trở nên xuất sắc, mà là để trẻ trở nên hạnh phúc. Đứa trẻ hạnh phúc tự khắc sẽ xuất sắc. Đứa trẻ không hạnh phúc, dù có xuất sắc đến đâu cũng chỉ là giả tạo. Đây mới là sự thật về giáo dục ở gia đình bình thường.

2. Giao nhiệm vụ

  • Lúc nhỏ làm nhiệm vụ nhỏ, như dọn vệ sinh, sắp xếp đồ đạc, nấu ăn.
  • Tuổi dậy thì làm nhiệm vụ có tính thử thách, như sửa đồ điện, bay flycam, quay dựng video, lập kế hoạch du lịch và thực hiện.
  • Sau khi vào đại học thì làm nhiệm vụ thực chiến, như bày sạp bán hàng, kiếm tiền, khởi nghiệp chi phí thấp.
  • Sau khi tốt nghiệp thì đối mặt với thách thức về con người, như tiếp thị, giao tiếp, tư vấn.

CLợi ích lớn nhất của việc giao nhiệm vụ là giúp trẻ từ nhỏ đã có thể tự quyết định, những quyết định ban đầu chắc chắn đầy sai sót, nhưng chi phí thử sai của những nhiệm vụ nhỏ này đủ thấp để trẻ nhanh chóng học hỏi, tự tiến hóa và trưởng thành. Với tư cách là phụ huynh, chúng ta chỉ cần vạch ra vài giới hạn đơn giản như không làm việc phạm pháp, sau đó cung cấp thông tin và tài nguyên trong khả năng (không phải tất cả tài nguyên). Nếu chúng ta cung cấp không đủ, hãy để trẻ tự tìm kiếm bên ngoài, khi cần thiết thì hướng dẫn cách tìm tài nguyên bên ngoài (đây lại là một nhiệm vụ mới).

Nghĩ kỹ xem, thực ra đây giống như một game nhập vai lớn, mỗi ngày là thu thập tài nguyên, chế tạo, hoàn thành nhiệm vụ. Nghĩ lại hồi chúng ta mê game như thế nào là biết cái này cuốn ra sao. Và chúng ta chỉ cần làm tốt vai trò một NPC đạt chuẩn, đứa trẻ sẽ là người chơi không ngừng khám phá và thử nghiệm, thăng cấp trưởng thành trong quá trình phiêu lưu. Chẳng phải điều này tốt hơn nhiều so với việc ngày nào cũng ép con học để rồi con thì trầm cảm, bố mẹ thì kiệt quệ sao?

3. Trước khi phát triển hoàn chỉnh

  • Có tiền thì ăn nhiều thịt bò, thịt cừu; ít tiền hơn thì ăn nhiều thịt lợn, thịt vịt, thịt gà; thực sự không có tiền thì ăn nhiều trứng gà, một ngày 5 quả cũng chưa đến 5 tệ.
  • Để trẻ hình thành thói quen ngủ tốt, 9 giờ tối là phải đi ngủ vô điều kiện. Bài tập chưa xong thì mặc kệ, cao thêm được 10cm quan trọng hơn mấy cái bài tập tiểu học trung học rác rưởi đó gấp 1000 lần.
  • Chú ý răng miệng, xương hàm, tư thế phát triển của trẻ để kịp thời điều chỉnh.
  • Vận động thể thao ngoài trời thật nhiều. Hãy đưa trẻ đi vận động ngoài trời, tận dụng tuổi dậy thì để thử thách giới hạn thể lực của bản thân.
  • Tuổi dậy thì nhớ chú ý chăm sóc da, đừng để lại một mặt rỗ vết thâm do mụn.

Nguồn: https://www.zhihu.com/question/1900668810010277649/answer/1918423349261997150